Герой ийэ Мария Тарасовна Николаева туһунан ахтыы.
Мария Тарасовна Алексей Куприянович Баянаевтыын 1950 сыллаахха сааһыары олохторун, дьылҕаларын холбоон ыал буолбуттар. Улахан тапталынан холбоспут буоланнар тиһэх күннэригэр диэри сүрдээх иллээхтик олорбуттара. Кинилэр 14 оҕону төрөтөн күн сирин көрдөрбүт, иитэн дьон оҥорбут үтүөлээхтэр. Мин 1970сыллаахха кинилэр улахан уолларыгар Владимир Алексеевичка кэргэн тахсаммын бастакы кийииппин. Хайа күн кийиит буолан киириэхпиттэн хотуннаах тойонум наһаа үчүгэйдик, эйэҕэстик көрсүбүттэрэ уонна бииргэ ыаллаһан олорбуппут тухары биирдэ даҕаны мөхпөтөхтөрө, сэмэлээбэтэхтэрэ. Син биир бэйэлэрин о5олорун курдук истиҥник сыһыаннаспыттара. Саха дьонун сиэринэн ыал буоларбытыгар биэчэрбитин тэрийэн, иллээх,дьоллоох ыал буолуҥ диэн алгыс тылларын этэн биһиги олохпутугар бастакы олукпутун уурбуттарыгар билиҥҥэ диэри махталым муҥура суох. Түөрт оҕобутун кыраларыгар көрсөн көмөлөспүттэрэ. Оҕолор бука бары аһара таптаан сыллыы – сыллыы көтөҕө сылдьааччылар. Мария Тарасовна ураты сытыары сымнаҕас майгылаах, куруук күлэ – үөрэ сылдьар сырдык киһи этэ. 13 оҕону ийэтэ Аана эмээхсин, абаҕата Никиитэ оҕонньор көрсөн – харайсан көмөлөспүттэрэ. Бүтэһик саамай кыра кыыстарын Сардаананы бииргэ төрөөбүт убайыгар Самыырап Охонооһойго ииттэрэ биэрбитэ. Ол иннинэ Любаны улахан убайыгар Михаил Тарасовичка биэрбит. Онон икки оҕото суох убайдарын дьоллообут диэтэххэ алҕас буолбата буолуо.
Оччолорго Быракаан учаастагар 4 эрэ кылаастаах оскуола баар этэ. Арыый улааппыт оҕолор Өргүөккэ баран интернакка олорон үөрэнэллэрэ. Оттон саамай кыралар Быракааҥҥа детсад арыллан онно сылдьаллара. Онон элбэх оҕолоох ыалларга судаарыстыба улахан өҥөнү оҥорбут эбит диир наада. Оҕолор каникулга дьиэлэригэр кэллэхтэринэ дьэ сэргэхсийии буолара. Дьиэ иһэ , таһа толору оҕо, кинилэр ортолоругар ийэлэрэ үөрэ-көтө мичээрдии олороро билигин да харахпар көстөр. Ийэбит оҕолоро биир- биир улаатан, ситэн – хотон истэхтэрин аайы наһаа үөрэрэ, астынара, элбэх оҕолооҕунан сүрдээҕин киэн туттар этэ. Ыал буоланнар сиэн оҕону төрөттөхтөрүнэ үөрүүтэ өссө үрдүүрэ. Оҕоҕо таптала хаһан да бараммат, өссө күүһүрэн иһэр курдук буолара. Хомойуох иһин , кыра оҕолорун ситэ улаатыннарбакка ийэлээх аҕабыт иккиэн утуу – субуу олохтон олус эрдэ туораабыттара. Улахан оҕолор эр – биир ыланнар бырааттарын, балтыларын иитэн дьон оҥортообуттара. Мария Тарасовна олоххо муударай көрүүтэ, истиҥ иһирэх үтүө майгыта оҕолоругар, сиэннэригэр бэриллэн киһи сирбэт ыччаттардаах. Бары ньир бараан дьиэлээх – уоттаах, оҕолордоох, сиэннэрдээх дьоһуннаах ыаллар,туруу үлэһиттэр. Талааннарынан ,дьоҕурдарынан киэҥник биллэллэр. Саамай чаҕылхайдарын Куприян Баянаевы билбэт киһи суоҕа буолуо. Кини айбыт, ыллаабыт ырыаларын билигин да сэргииллэр, ыллыыллар. Байанай аҕа ууһун киэҥник тэниппит киһи биһиги ийэбит, эбээбит Мария Тарасовна сырдык аата үйэлэргэ умнуллубат. Оттон биһиги кини оҕолоро, кийииттэрэ,күтүөттэрэ, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ сиргэ тиийэ сүгүрүйэн туран барҕа махталбытын биллэрэбит, кини баар буолан күн сирин көрбүт дьоллоохпут дэнэбит. Өссө да ууһуу – тэнийэ туруохпут, үлэни – хамнаһы үмүрүтүөхпүт, дойдубут сайдар кэскилигэр баар – суох сырабытын ууруохпут диэн бигэ эрэллээхпит.
Ахтыыны суруйда: Мария Титовна Николаева Баянаевтар улахан кийииттэрэ, үлэ бэтэрээнэ, пенсионерка, санитарнай сулууспа туйгуна, бочуоттаах үлэһитэ,Быракаан нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо.
